Renesans i manieryzm – trzeci tom siedmiotomowej Sztuki polskiej – przedstawia dzieje architektury, rzeźby i rzemiosła artystycznego na terenach Polski od początku wieku XVI do lat czterdziestych wieku XVII. Najlepszym przykładem renesansu w polskiej architekturze jest Kaplica Zygmuntowska i dziedziniec zamku królewskiego w Krakowie oraz renesansowe kamieniczki w Zamościu.
„Na treść książki składają się dwa wątki, rozwijane równolegle i ściśle ze sobą związane. Pierwszy tworzą fotograficzne i rysunkowe reprodukcje dzieł, uszeregowane chronologicznie. W konsekwencji chronologicznie rozwijany jest również wątek tekstowy – podstawowy wykład, podzielony na cztery rozdziały. W warstwie ilustracyjnej swoistość okresu stylowego oddają reprodukcje jednostkowych dzieł i dołączone do nich zwięzłe objaśnienia. Natomiast wykład kładzie akcent na autorów owych dzieł i genezę ich twórczości, jej podstawy ideowe oraz nowe lub zmienione funkcje. Korelacja między tekstem a obrazem ma ułatwić głębszą refleksję nad oglądamy dziełem, przez które można przecież wejrzeć w szeroki krąg sztuki i – tak jak w przysłowiowej kropli wody – zobaczyć świat” – pisze w Przedmowie autor, prof. Mieczysław Zlat.
